AN VIT FO ANG CHE
HC Lalramdina
Isua kha a thih chian leh chian loh hriat nân, a nâkah an vit a.
Nang pawh i thih chian leh chian loh hriat nân, vawi tam tak an vit tawh che a, an la vit fo ang che.
A KIN TA (Good Friday pual)
HC Lalramdina
Gethsemane huana Lal Isua lungngaihna authâwm chuan Vân khawpui khi thangkhâwk vêl mahse, mihring sualna tlêngfai tûrin tumah tling tâwk rêng an awm si lo; A fapa mal neihchhun, Isua Krista chauh lo chu.
A fapa mal neihchhun, lungngaihna leh manganna vâwrtâwp tuara a thihna ai chuan, "Nang leh kei damna" hi, pa Pathian rilrûah chuan a lian zâwk si a, a fapa mal neihchhun, a duh tak leh a lawm êm êm ngenna (He no hian min pêl lul rawh se) pawh ngaipawimawh zo lovin, thih thlenga tuar tûrin a nawr liam ta!
Isua chu misualah chhiarin an man ta. Zankhuaa an sawisaka, an tihduhdah hnuin, a chungchâng thûa thutâwp rêl tûrin Pilata hmaah, khawvêl chhandamtu Nazareth Isua chu an hruai ta. Rorêltu Pilata hmaa a din lai khân, thiamthu rêng a sawi lova, phat marna tûr a zawng hek lo. Thihna tûr khawpa a sualna an zawng hmulo chung pawh chuan thiam loh chantîrin, Kraws-a khêngbet tûrin a chungthu an rêl ta. Kei misual Barabba hian, Lal Isua dinhmun ka luah theih nân, Lal Isuan kei (Barabba) dinhmun hi a luah a ngai tlat si.
"Jerusalem kulh pâwn lamah chuan zâwlnei thih dân a ni lo," an ti. Mahse, ani chuan mahni tâna Kraws puin "Lu ruh hmun" an tih, Hebrai tawnga Golgotha an tih chu, chu mi hmunah chuan an hruai ta. A thihna tûr hmun Golgotha kawng kha, kawng râltî a tling takzet a ni. Mipui sâng tam takin an zui a, mahse, chhantu rêng an awm si lo.
Misual dum ber angin, mualpho takin (Saruak ngal ngatin) Kraws lêrah an khêngbet ta. A ding lama misual an khâi kân ve khân, "Isu, i ram i thlen hunah min hre reng ang che," tiin a ngên a, Lal Isuan, Paradise-ah, ama hnêna chêng ve tûrin a senglût nghâl a ni. Tisa pua he khawvêla a len lai khân mite a tidam a, a thih mêk lai pawhin a tidam a ni.
Chatuana boral tûr ten nunna kan neih nâna Lal Isua tuarna zozai kha a namai lo hle a. Hreawm tâwpkhâwk a tling a ni. A na êm a, "Ka Pa, engah nge min kalsan?" tiin a au chhuak hial a ni! Tichuan, Isuan uain thûr a in zawh chuan, "A kin ta," a ti a. A lu a kûn a, a thlarau a thlah ta a. "Mihringte chhandamna tûra ka tih tûr chu ka ti zo ta, khawvêl chhandamna tûra ka hna chu ka hlen ta," tiin. Lal Isua chu a hmelmaten, "Kan hneh a, kan ngam a, kan ti hlum ta," an tihna hmun ngeiah chuan khawvêl chhandamna thu a puang chhuak ta!
Lal Isua tuarna leh inpêkna avângin chhandamna chu chawp leh chilhin a thleng a. Misual khenbeh tûr Barabba chu a aiah Isua khenbeh a nih avângin chhuah a ni a, misual thi tlâk ngei chu thiam chantîrin, a taksa ngeiin chhandamna a chang phah a ni. Misual thi mêk an khenbeh, Isua dinglama mi khan Isua chhandamna hnathawh, "A kin ta," tih chu a takin a chang a, thlarau damna neiin a châwl ta!
Nang leh kei pawh hian Lal Isua Krista chhandamna hi, tunah ngei hian kan chang nghâl thei a sin. Hetiang taka min tuarsaktu tuarna hi a thlâwnin a thisen i far tîr lovang u. Taksa, thlarau leh rilrû damna, damna kim Isua-ah i tlu lût ang u. Chhandamna min siam zawhsak tawh hi a tak ngeiin i hmang ang u. Kan mihring hlui thlarau nun vaw chau thintu chu, "A kin ta," "Hnehin a awm ta," tiin au chhuak ve thei ila, a va ropui dâwn êm!
Lal Isua tuarna leh inpêkna avâng hian nang leh kei hian, sual thihsanna, piantharna dik tak kan lo chang thei dâwn ta a ni.
ZÂN LUNGNGAIHTHLÂK (Good Friday Eve Pual)
HC Lalramdina
Khatia mantîra a awm dâwn zân khân, Lal Isuan a zirtîrte a kokhâwm a, "Zanriah hnuhnung" a kîlpui a. A taksa leh a thisen, an tân leh mihringte tâna hlâna a awm tûr entîrna a nih thu han sawi mahse, an man fiah thiam si lo.
Mihring famkim a nih laiin Pathian a nihna a bo chuang lova, a tawrh tûr leh a tawrh hun tûrte nên lam, engtiang fakaua rapthlâk nge a tawrh dâwn tih te a hre vek si a. A zirtîrte a han hrilh a, an hriatthiampui si lo. Amah mantu tûrte an inpuahchah mêk a, amah man tûrin an lo kal thuai dâwn a ni tih hriain, kha zân lungngaihthlâk tak maiah khân, Gethsemane huanah lungngai tâwpkhâwkin a tawngtai a. Vênpuitu zawng ruai khawpin a mangang a, a lungngaih êm avângin a thlan thisen ang hialin a far a nih kha! Lungngaih vânga thlan thisen ang meuha han luangchhuak mai chu eng ang taka lungngaihna nasa ni ang maw? A zirtîrte kha amah thlamuan tûr leh hnêm tûrin a duhin a beisei hle a. "Ka rilrû a lungngai êm êm a, thihna khawp hial a ni, hetah hian awm ula, mi vênpui rawh u," tiin, a lungngaihna vênpui tûrin a zirtîrte a ngen hial a ni. Zân lungngaihthlâk tak chu a va ni dâwn êm! A khawharna leh manganna nasa tak hnêm tûr leh chhâwk tûrin thian a mamawh êm êm a. Mahse, a thiante zîngah leh mihring zîngah tumah tanpuitu a hmu si lo. Lungngai taka a tawngtai zawhin an hnênah a va kal a, anni an lo muhil thiap mai si. "Nangnin dârkâr khat pawh mi vênpui thei lo a ni maw? Thlarau zawngin a peih a, tisa erawh a chaklo a ni," a ti thlâwt mai a ni. A van lainatawm tehlul êm!
Min tlanna hlen chhuak tûra tawrhna vâwrtâwp, thihna a tawrh dâwn avângin lungngaihna vâwrtâwpin a tlâkbuak a. Hmuhsit, sawisak leh deusawhna tinrêng tuara Kross lêra thi tûra khaikân a'n ni mai tûr chu, mihring a nih miau avângin a huphurh hle a. Theih ni se, kha zân lungngaihthlâk tak kha pumpelh a duh hle a, vawi thum ngawt a tawngtai a nih kha. Amah hmangaih êm êm tu, a pa Pathian hnênah pawh, "Ka pa, he no hian min pêl lul rawh se," tiin a ngên mawlh mawlh a nih kha. Pa Pathianin a fapa mal neihchhun, "Hei hi ka fapa duh tak, ka lawm êm êm chu a ni," a tih khân, heti taka lungngaihna leh manganna vâwrtâwp, thih thlenga a han tuar tûr kha, lâksawn sak tûra a ngen mawlh mawlh lai khân, pa Pathian rilrû kha eng tiang takin na ang maw? Chu a lungngaihna authâwm chuan Vân khawpui khi thangkhâwk vêl mahse, mihring sualna tlêngfai tûrin tumah tling tâwk rêng an awm si lo; A fapa mal neihchhun, Isua Krista chauh lo chu.
A fapa mal neihchhun, lungngaihna leh manganna vâwrtâwp tuara a thihna ai chuan, "Nang leh kei damna" hi, pa Pathian rilrûah chuan a lian zâwk si a, a fapa mal neihchhun, a duh tak leh a lawm êm êm ngenna (He no hian min pêl lul rawh se) pawh ngaipawimawh zo lovin, thih thlenga tuar tûrin a nawr liam ta!
Nang leh kei hi, Lal Isuan a lungngaihna vênpui tûrin min sâwm a, kan muthilhsan ve mai dâwn em ni?
KA HMING I LAM ANG EM? (Poetry)
HC Lalramdina
Miten, "Tunge i ngaih?" tia an zawh hunah che
Ka hming i lam ang em?
Miten, "Tunge i vei?" tia an zawh hunah che
Ka hming i lam ang em?
Miten, "Tunge i ngaihtuah?" tia an zawh hunah che
Ka hming i lam ang em?
Miten, "Tunge i thinlung luah?" tia an zawh hunah che
Ka hming i lam ang em?
Miten, "Tunge i ngainat?" tia an zawh hunah che
Ka hming i lam ang em?
Miten, "Tunge i duh?" tia an zawh hunah che
Ka hming i lam ang em?
Miten, "Tunge i mamawh?" tia an zawh hunah che
Ka hming i lam ang em?
Miten, "Tunge i duhthusâm?" tia an zawh hunah che
Ka hming i lam ang em?
Miten, "Tunge i ngaihven?" tia an zawh hunah che
Ka hming i lam ang em?
Miten, "Tunge i ngaihsak?" tia an zawh hunah che
Ka hming i lam ang em?
Miten, "Tunge i duhsak?" tia an zawh hunah che
Ka hming i lam ang em?
Miten, "Tunge i ngaihpawimawh?" tia an zawh hunah che
Ka hming i lam ang em?
Miten, "Tunge i beisei?" tia an zawh hunah che
Ka hming i lam ang em?
Miten, "Tunge i nghah?" tia an zawh hunah che
Ka hming i lam ang em?
Miten, "Tunge i hmangaih?" tia an zawh hunah che
Ka hming i lam ang em?
Miten, "Tunge hmangaih che?" tia an zawh hunah che
Ka hming i lam ang em?
RHETORICAL QUESTION :- Hetiang poetry hi chu, chhân lêt leh beisei vâng pawh ni chuang lova zawhna siam hi a ni. A tlângpuiin hetiang zawhna hi chu, a chhânna tûr a hriat sa mai thin.
HLAWNCHHING
Isua chu LAL a ni.
Isua Krista chu, lei leh vân LAL BER a ni.
Chungnung berah khian HOSANNA.
(Pic - KNP, S.Chawilung Unit, 2017)
KUMHLUN LO HRINGNUN
HC Lalramdina
Kumsûl lâmang a her châng hian,
Hunpui leh kumpuite
Lo her chhuak thin, lêng zawng lâwma'n
Nunhlui puan ang hnâwlin.
Hnah hlui tîlin, hnah thar chhuah e
Hringnun hun tharte nên
Kumhlui liamin, kumthar her chhuak
Kumhlui puan ang hnâwlin.
Hringnun, nunhlui liam ta te zawng
Her chhuah awm ve si lo.
He hringmi vullai ni ngei pawh
Pâr ang an chuai dâwn si.
Biahthu di kan hril zawngte pawh
Chuaiin mual ang liamin
Rial ang dâi thin khuareiah chuan
Kumhlun rêng awm si lo.
BALLAD STANZA :- Châng khata tlar 4 awm, a tlar indawt dân lamrîk bithliah 8-6-8-6 nei, Iambicmeter hmanga phuah a ni a. A rhyme scheme chu 'abcd' a ni thin.
HLAWNCHHING
THIL RIT BER
HC Lalramdina
Science lam zirmite tân chuan thu tlânglâwn tak ni mahse, keini ang, mi narân tân chuan a mak danglam ve hrim hrim.
Bajaj Company siam, Pulsar Bike hi kan hre lâr hlein a rinawm. Pulsar chu thil rit ber a ni ti ila, kan sawi sual âwm love.
Arsi te hian damchhûng hunbî an nei ve a. An damchhûng hun a lo tâwp dâwn chuan an êng a lo chuai a, a dîm tual tual thin. Chutia an êng a lo dîm chuan, anmahni pawh an sâwng tê tual tual bawk a, an muk tual tual thin. Chu chu 'Neutron star, Pulsar' chu a ni. A vânglâia kan Ni (Sun) aia nasa taka lian pawh neutron star a lo nih chuan, 15 kms hawlhtlang vêl chauh a ni tawh thin.
Pulsar chu a vir chak êm êm mai a. Hemi avânga Bike hmingah pawh hmang an ni mahna. Hîpna chak tak, magnetic power a nei bawk a.
A leilung muk lutuk avâng leh, magnetic power sâng lutuk avâng hian a rit êm êm a. Pulsar leilung, thirfiante khat (one teaspoonful) hi leiah hian la thlâin bûk ta ila, ton trillion khat vêl a ni ang an ti. Chu chu khawvêla tlâng sâng ber, Mt. Everest rih zâwng nên a intluk vêl ang. Iptepuia ah bo mai chu a harsa viau ang le!
"Thil rit ber" chu "Pulsar leilung" hi a ni, tihna a nih chu.
